Warszawa chce oszczędzać na opiekunkach medycznych. Inicjatywa Pracownicza walczy o każde miejsce pracy i jakość opieki

Likwidacja 50 stanowisk opiekunów medycznych ma rzekomo przynieść Szpitalowi Czerniakowskiemu niemal 6 mln zł oszczędności rocznie. To trzy czwarte oszczędności przewidzianych w „programie naprawczym” placówki. W rzeczywistości taka „naprawa” doprowadziłaby jednak do pogorszenia stanu zdrowia pacjentów, a więc – długofalowo – faktycznego zwiększenia kosztów. 19 października przedstawicielki Inicjatywy Pracowniczej i opiekunowie medyczni uczestniczyli w posiedzeniu Komisji Zdrowia Rady m.st. Warszawy, domagając się zatrzymania zwolnień: prawa do godnego życia nie tylko dla opiekunek medycznych, ale także ich pacjentów.

Wcześniej byliśmy na Radzie Miasta. A jeszcze wcześniej Komisja Opiekunów Medycznych i Kwalifikowanych naszego Związku wraz z zaprzyjaźnionymi organizacjami zorganizowała pikietę pod Biurem Polityki Zdrowotnej przeciwko zwolnieniom. Za każdym razem wskazywałyśmy na krótkowzroczność tych planów zaciskania pasa, czekające pacjentów i ich rodziny pogorszenie jakości opieki, a także brak racjonalności ekonomicznej tzw. „cięcia wydatków”. 

W warszawskich szpitalach publicznych pojawiły się plany likwidacji stanowisk opiekunów medycznych. W Szpitalu Czerniakowskim redukcje trwają od końca 2025 roku i mają objąć wszystkie (!) 50 osób zatrudnionych w tym zawodzie. Dotychczas 15 pracowników otrzymało wypowiedzenia umów o pracę, a wobec kolejnych czterech, objętych ochroną przedemerytalną, zastosowano wypowiedzenia zmieniające. Dyrekcja uzasadnia decyzję trudną sytuacją finansową placówki. Podczas posiedzenia Komisji Zdrowia prezes zarządu szpitala Paweł Obermeyer poinformował, że program naprawczy ma przynieść około 8 mln zł oszczędności w przyszłym roku – i niemal 6 mln zł ma pochodzić z likwidacji stanowisk opiekunów medycznych. Czyli około trzech czwartych planowanych oszczędności ma zostać osiągnięte przez zwolnienie jednej grupy zawodowej. Dodajmy, że jak zwykle chodzi o jedną z najmniej widocznych grup zawodowych w szpitalu, o zawód zdominowany przez kobiety – nisko opłacany i mający niewielki wpływ na procesy decyzyjne w szpitalu. 

Tak, to właśnie praca opiekuńcza, tradycyjnie niedoceniana i traktowana jako mniej istotna czy wręcz niewidzialna, staje się pierwszym celem cięć. Jednocześnie ta właśnie praca ma zasadnicze znaczenie dla codziennej opieki nad pacjentami. Nie mówimy więc o jakiejś marginalnej korekcie wydatków, tylko zasadniczej zmianie na polu organizacji całego systemu  opieki. A wiele wskazuje na to, że działania w Szpitalu Czerniakowskim to jedynie  zapowiedź szerszego trendu w polityce zatrudnienia w warszawskiej publicznej ochronie zdrowia : podobne plany miały być rozważane w Szpitalu Grochowskim, Szpitalu Wolskim i Uniwersyteckim Centrum Klinicznym WUM przy ul. Banacha. A być może takie plany są szykowane także w szpitalach w całej Polsce? 

Likwidacja stanowisk nie likwiduje potrzeb pacjentów

Dyrekcja Szpitala Czerniakowskiego przekonuje, że odejście od zatrudniania opiekunów medycznych nie pogorszy jakości opieki, ponieważ ich obowiązki przejmą pielęgniarki. Prezes szpitala zapewniał również, że nie doprowadzi to do zwiększenia liczby nadgodzin.

A my wiemy, że to założenie jest całkowicie oderwane od realiów funkcjonowania szpitala –zwykła próba zaklinania rzeczywistości kosztem pracowników i pacjentów. Pielęgniarki już teraz sygnalizują duże obciążenie pracą i sprzeciwiają się przerzucaniu na nie kolejnych obowiązków. Likwidacja etatów oznacza większe obciążenie pozostałych pracowników, presję na nadgodziny i ryzyko zastępowania stabilnego zatrudnienia umowami śmieciowymi czy tzw. „kontraktowymi”. Czyli przerzucanie kosztów i ryzyka na pracowników: zamiast zapewnić odpowiednią liczbę osób na etatach, szpital oczekuje, że pozostały personel będzie pracować więcej, szybciej i kosztem własnego zdrowia. Jako Inicjatywa Pracownicza zdecydowanie się temu sprzeciwiamy: niedofinansowanie ochrony zdrowia to beznadziejny pretekst do likwidacji miejsc pracy i pogarszania warunków zatrudnienia.

Potrzeby pacjentów nie znikną wraz z likwidacją etatów. Nadal konieczna będzie pomoc w codziennych czynnościach, dbanie o higienę, wsparcie w przemieszczaniu się i odżywianiu oraz wykonywanie innych zadań opiekuńczych. Przeniesienie tych obowiązków na już obciążony personel stwarza realne ryzyko pogorszenia jakości opieki.

Konsekwencje będą szczególnie dotkliwe dla osób niesamodzielnych, wymagających regularnej pomocy i długotrwałej opieki. Niedostateczna opieka będzie prowadziła  do powikłań, w tym odleżyn i przykurczów, a także wydłużała hospitalizację.

Od pikiety przez Radę Miasta do rozmów z dyrekcją Szpitala

6 października Komisja Opiekunów Medycznych i Kwalifikowanych OZZ Inicjatywa Pracownicza, wraz z organizacjami sojuszniczymi, zorganizowała pikietę pod Biurem Polityki Zdrowotnej m.st. Warszawy. Domagałyśmy się zagwarantowania zatrudnienia opiekunów medycznych, wycofania już wręczonych wypowiedzeń oraz rozpoczęcia dialogu o sytuacji finansowej szpitali i sposobach jej poprawy. Sprzeciwiałyśmy się przerzucaniu kosztów trudnej sytuacji placówek na pracowników i pacjentów.

Kolejnym krokiem była obecność opiekunów medycznych ze Szpitala Czerniakowskiego na sesji Rady m.st. Warszawy 15 października. Radni nie zgodzili się wówczas na zabranie głosu przez naszych przedstawicieli. Udało się jednak porozmawiać z radnymi o skali problemu i przedstawić zagrożenia wynikające z likwidacji stanowisk pracy. Nasze działania wsparł tutaj Piotr Ikonowicz.

Otrzymaliśmy również zaproszenie na posiedzenie miejskiej Komisji Zdrowia – to tam, 19 października, doszło do rozmowy z przedstawicielami szpitala i miasta. Przed Komisją opublikowaliśmy list otwarty skierowany do dyrekcji warszawskich szpitali i Rady m.st. Warszawy, w którym przedstawiliśmy nasze postulaty.

W samym posiedzeniu Komisji Zdrowia uczestniczyli przedstawiciele Inicjatywy Pracowniczej – Agata Kornieluk i Kazimierz Szufnik – oraz sześcioro opiekunów medycznych. Szpital reprezentowali prezes Paweł Obermeyer, dyrektorka ds. administracyjno-technicznych Marta Józefowicz i radczyni prawna Anna Strzelecka. Obecny był także przedstawiciel m.st. Warszawy. Przebieg posiedzenia pokazał, że pod hasłem planu naprawczego kryją się decyzje, których zasadność i konsekwencje nie zostały rzetelnie przeanalizowane.

Czy planowane cięcia są ekonomicznie uzasadnione?

Wydawałoby się, że plan naprawczy powinien obejmować rzetelną analizę kosztów funkcjonowania placówki, w tym kosztów zatrudnienia, organizacji pracy oraz możliwych konsekwencji redukcji personelu. Nikt nam takich analiz nie przedstawił. A wysokość oszczędności wynikających z likwidacji etatów nie jest sama w sobie dowodem na ekonomiczną racjonalność tej decyzji.

Wątpliwości pogłębiają informacje o strukturze wydatków placówki. Jak podała „Rzeczpospolita”, szpital potwierdził, że w 2025 roku tylko czterech lekarzy pracujących w oparciu o B2B („kontrakty”) zarobiło ponad milion złotych brutto rocznie każdy (sic!).

Sięgnijmy na chwilę do Raportu Najwyższej Izby Kontroli Funkcjonowanie szpitali wojewódzkich z grudnia 2024 roku. NIK stwierdziła nieprawidłowości we wszystkich 16 skontrolowanych placówkach; wśród problemów znalazły się braki kadrowe personelu pielęgniarskiego oraz nadmiernie długie dyżury. W jednym z przypadków pracownik medyczny przepracował na podstawie umowy cywilnoprawnej 103,5 godziny bez odpoczynku (!). Co kluczowe, Raport pokazuje, że to właśnie niedobory kadrowe generują nieprzewidziane koszty i pogarszają sytuację pacjentów. 

Szczególnie istotny jest przykład szpitala w Szczecinie, którego dyrekcja, opisując problemy finansowe placówki, wskazywała na wysokie koszty nadgodzin wynikające z niedoborów personelu. Co ciekawe, wśród proponowanych rozwiązań wymieniła uwzględnienie opiekunów medycznych w normach zatrudnienia, możliwość powierzania im części zadań wykonywanych przez personel pielęgniarski oraz rozszerzenie ich uprawnień. W przypadku Szpitala Czerniakowskiego opiekunowie medyczni wskazani zostali jednak do zwolnienia.

W szerszej perspektywie problemy finansowe szpitali wynikają nie tylko z wysokości wynagrodzeń poszczególnych grup zawodowych, lecz także z organizacji pracy, planowania zatrudnienia i sposobu zarządzania placówkami. Na Komisji Zdrowia domagałyśmy się przedstawienia szczegółowych wyliczeń uzasadniających planowane redukcje oraz uwzględnienia ich rzeczywistych kosztów organizacyjnych i finansowych.

Program naprawczy bez konsultacji z pracownikami

Podczas posiedzenia zwróciliśmy uwagę na sposób przygotowania i wdrażania programu naprawczego. Plan nie był konsultowany ze związkami zawodowymi, mimo że jego zasadniczym elementem są zwolnienia. Z wypowiedzi podczas posiedzenia wynikało również, że programu nie znali radni z Komisji Zdrowia, która wcześniej nad nim nie obradowała.

Nie otrzymaliśmy odpowiedzi na kierowane wcześniej do dyrekcji pisma opiekunów medycznych i pielęgniarek. Decyzje o redukcji zatrudnienia zapadały więc bez choćby pozorowanego – jak to zwykle bywa – dialogu z osobami, których bezpośrednio dotyczą skutki tych decyzji.

Wskazaliśmy również na możliwość poprawy sytuacji finansowej placówki w związku z zakończeniem budowy nowego bloku operacyjnego. Prezes Obermeyer przyznał, że inwestycja może przełożyć się na wzrost przychodów szpitala w przyszłym roku. Tym bardziej potrzebna jest analiza długofalowych skutków proponowanych cięć, uwzględniająca również przewidywane zmiany po stronie przychodów. W trakcie dyskusji prezes zaprosił opiekunów medycznych na spotkanie z zarządem szpitala. 

Jako Inicjatywa Pracownicza będziemy dalej walczyć o miejsca pracy

Po posiedzeniu Komisji Zdrowia oczekujemy, że rozmowy z dyrekcją Szpitala Czerniakowskiego doprowadzą do zatrzymania kolejnych zwolnień i wycofania już wręczonych wypowiedzeń. Samo spotkanie nie rozwiązuje oczywiście problemu: potrzebujemy konkretnych decyzji dotyczących zatrudnienia oraz rzetelnej oceny skutków finansowych i organizacyjnych planowanych cięć. Domagamy się również, by władze Warszawy potraktowały sytuację opiekunów medycznych jako problem dotyczący funkcjonowania całego miejskiego systemu ochrony zdrowia.

Program naprawczy powinien prowadzić do trwałej poprawy sytuacji szpitala, a nie ograniczać się do likwidacji stanowisk. Program naprawczy – jak sama nazwa wskazuje – powinien naprawiać, a nie psuć. Oszczędności muszą uwzględniać rzeczywiste koszty organizacji pracy, potrzeby pacjentów i warunki zatrudnienia całego personelu.

Będziemy kontynuować działania w obronie miejsc pracy opiekunów medycznych, godności naszego zawodu i jakości opieki w publicznych szpitalach.

Agata Kornieluk

Kazimierz Szufnik

ze wsparciem redakcyjnym Janka Skarbka